Giả thuyết MH370: 5 kịch bản tranh cãi và những chứng cứ rời rạc

Vụ mất tích của chuyến bay MH370 vẫn nằm trong danh sách những bí ẩn hàng không hàng đầu thế kỷ 21. Chiếc Boeing 777 rời sân bay Kuala Lumpur vào đêm 8/3/2014 với 239 người trên khoang, nhưng chỉ còn lại dấu vết liên lạc cuối cùng trước khi biến mất khỏi radar dân sự. Hàng loạt nỗ lực tìm kiếm quốc tế đã diễn ra, một vài mảnh vỡ được cho là của MH370 được thu hồi và nguồn lực dành cho chiến dịch lên tới con số hàng trăm triệu USD — vậy nhưng lời giải thuyết phục cho sự kiện này vẫn chưa xuất hiện.

Ở bài viết này, chúng ta tách bạch năm lập thuyết nổi bật từng được công chúng và một số chuyên gia nêu lên: từ giả thuyết thiên văn học, tai nạn kỹ thuật, tới hành vi cố ý của con người. Với mỗi kịch bản, tôi sẽ trình bày cơ sở hỗ trợ, điểm yếu và những bằng chứng liên quan, dựa trên các dữ kiện đã được công khai.

Ngắn gọn về diễn biến đã biết

Thông tin cơ bản mà các báo cáo đều thống nhất: MH370 cất cánh từ Kuala Lumpur đi Bắc Kinh vào đêm 8/3/2014; thời điểm cất cánh là 0h41 và liên lạc cuối cùng với kiểm soát không lưu được ghi nhận vào khoảng 1h19 trên vùng Biển Đông. Sau đó, máy bay biến mất khỏi màn hình radar dân sự. Nhiều quốc gia tham gia tìm kiếm; tới nay một vài mảnh vỡ được cho là cùng nguồn gốc với chiếc Boeing này đã xuất hiện tại những địa điểm ven bờ, nhưng không có kết luận duy nhất và thuyết phục về nguyên nhân.

1. Giả thuyết ‘vùng kỳ bí’ — phiên bản châu Á của Tam giác quỷ

Một trong những lời giải được lan truyền mạnh mẽ trên mạng là ý tưởng về một khu vực bí ẩn tương tự Tam giác quỷ Bermuda, nơi có thể xuất hiện những hiện tượng bất thường khiến máy bay và tàu thuyền biến mất. Đây là một giả thuyết mang tính truyền miệng và thu hút sự chú ý lớn của cộng đồng mạng vào thời điểm sự kiện xảy ra. Tuy nhiên, về phương diện chứng cứ khoa học và điều tra, không có dữ liệu công khai nào chứng minh sự tồn tại một ‘‘tam giác quỷ’’ ở khu vực châu Á liên quan trực tiếp đến MH370.

Giả thuyết “Tam giác quỷ Bermuda” gây xôn xao cõi mạng.

2. Sự cố trong buồng lái và nạn nhân vô tình của tình trạng bất tỉnh

Một lý giải được nhiều người chuyên nghiệp trong ngành cho là hợp lý liên quan tới sự cố kỹ thuật nội bộ—cụ thể là cháy hoặc chập điện trong khu vực buồng lái. Phi công Chris Goodfellow từng nêu khả năng rằng nếu xảy ra hỏa hoạn hoặc khói dày, phi hành đoàn có thể tập trung vào xử lý sự cố thay vì phát tín hiệu cấp cứu; bất tỉnh vì khói hay ngạt oxy rồi máy bay tiếp tục bay theo chế độ tự lái cho tới khi hết nhiên liệu và rơi. Kịch bản này lý giải được hiện tượng mất liên lạc đột ngột và đường bay không có tín hiệu cấp cứu rõ ràng. Tuy nhiên, thiếu bằng chứng vật lý trực tiếp (ví dụ mảnh vỡ cho thấy cháy trong buồng lái) khiến giả thuyết vẫn mang tính suy đoán.

Một vài mảnh vỡ được cho là thuộc về chiếc MH370.

3. Thuyết người ngoài hành tinh và hiện tượng vô căn cứ

Giả thuyết liên quan tới hoạt động của người ngoài hành tinh từng được chia sẻ rộng rãi trên mạng xã hội. Một số cá nhân và kênh truyền thông đưa ra những phân tích dựa trên video, dữ liệu radar hay mô phỏng chuyến bay, cho rằng có ‘‘vật thể bí ẩn’’ xuất hiện trong khoảnh khắc cuối của MH370. Một ví dụ cụ thể là luận điểm của Alexandra Bruce trên trang Forbidden Knowledge TV, dẫn chiếu tới video Flightradar và một clip của tài khoản DAHBOO7. Tuy nhiên, những dữ liệu bị đưa ra sau đó được xác nhận là kết nối nhầm với một chuyến bay khác (chuyến bay 672 của một hãng Hàn Quốc), và không có bằng chứng thuyết phục nào khẳng định yếu tố ngoài hành tinh can dự.

4. Hạ cánh bí mật trên căn cứ hoặc đảo hẻo lánh

Trước khi mảnh vỡ nào được phát hiện, có quan điểm cho rằng máy bay không gặp tai nạn mà bị ép hạ cánh tại một đường băng nhỏ, cô lập—ví dụ Diego Garcia, nơi có căn cứ quân sự. Một số blogger và cư dân mạng làm nổi bật kịch bản này, cho rằng mục tiêu có thể là tịch thu hành khách hoặc hàng hóa đặc biệt. Lập luận này xuất hiện kèm theo một số lý giải nhằm giải thích hiện tượng chuông điện thoại của những người thân vẫn reo trong thời gian sau vụ việc. Dù vậy, các cơ quan điều tra và bằng chứng công khai không cung cấp đủ thông tin xác nhận một hạ cánh bí mật như vậy.

Blogger người Trung Quốc cho rằng đây là giả thuyết hợp lý nhất về sự biến mất của chiếc máy bay.

5. Hành động cố ý từ bên trong — giả thuyết có tính thuyết phục cao với một số chuyên gia

Một kịch bản nhận được sự ủng hộ trong cộng đồng điều tra là việc có chủ ý từ phi hành đoàn, trong đó cơ trưởng Zaharie Ahmad Shah bị nhiều người đề cập tới. Báo cáo từ một đội điều tra (được nhắc tới trong nguồn thông tin công khai) cho rằng cơ trưởng dường như là người kiểm soát máy bay cho tới ‘‘phút cuối cùng’’. Những người ủng hộ giả thuyết này chỉ ra một số dữ kiện được cho là liên quan—trong đó có nhận định của Larry Vance, cựu phi công kiêm chuyên gia hàng không, người trình bày trong cuốn sách của ông rằng cơ trưởng từng yêu cầu nhiên liệu cho thời gian bay dài hơn dự kiến, tạo điều kiện để máy bay có thể bay thêm nhiều giờ và di chuyển tới những vùng hẻo lánh của Ấn Độ Dương. Dù vậy, thiếu bằng chứng pháp lý buộc tội và bằng chứng trực tiếp về hành vi cố ý khiến kết luận cuối cùng vẫn chưa được xác lập một cách rộng rãi.

Cơ trưởng Zaharie Ahmad Shad bị tình nghi là người đứng sau sự việc.

Đánh giá bằng chứng: những gì ủng hộ và phản bác từng kịch bản

Điểm chung của mọi kịch bản là đều phải đối mặt với một thực tế: bằng chứng công khai hiện tại còn rời rạc. Các mảnh vỡ được thu hồi là đầu mối quan trọng cho kết luận máy bay rơi trên biển, nhưng chúng không cung cấp đủ chi tiết để xác minh chính xác chuỗi sự kiện dẫn đến thảm kịch. Ngược lại, các luận điểm dựa trên giả thuyết về hành động cố ý hoặc hạ cánh bí mật thường dựa vào suy luận hành vi hơn là bằng chứng vật lý công khai. Thuyết về sự cố buồng lái có cơ sở khi xem xét kịch bản mất liên lạc đột ngột và khả năng phi hành đoàn bất tỉnh, nhưng cần chứng cứ mảnh vỡ cho thấy dấu hiệu cháy hoặc hư hỏng điện để củng cố.

Những hệ quả của sự chưa rõ ràng

Khi một vụ án lớn thiếu kết luận cuối cùng, nhiều hệ quả phát sinh: gia đình nạn nhân không có sự khép lại, cộng đồng mạng dễ lan truyền suy đoán, và các giả thuyết không có cơ sở được kéo dài qua thời gian. Ngoài ra, việc tiêu tốn nguồn lực lớn cho tìm kiếm mà không thu lại kết quả thỏa đáng cũng đặt ra câu hỏi về phương thức phối hợp điều tra quốc tế khi xử lý những sự cố trên biển sâu và vùng rộng.

Các câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Có tìm thấy mảnh vỡ nào khẳng định là của MH370 không?

Có một số mảnh vỡ được cho là thuộc về MH370 đã được tìm thấy và xác định sơ bộ là có liên quan, nhưng chúng không đủ để giải đáp toàn bộ diễn biến mất tích hoặc đưa ra kết luận cuối cùng một cách dứt khoát.

2. Có bằng chứng chính thức cho thấy máy bay bị bắt cóc hay hạ cánh bí mật không?

Tính đến các thông tin công khai, không có bằng chứng chính thức thuyết phục chứng minh máy bay bị bắt cóc và hạ cánh bí mật trên một căn cứ quân sự hay đảo hẻo lánh.

3. Ai là người bị nghi ngờ nhiều nhất?

Một số điều tra và chuyên gia từng nhắc đến cơ trưởng Zaharie Ahmad Shah trong danh sách những người cần xem xét, và một báo cáo được trích dẫn cho rằng ông ấy có thể kiểm soát máy bay tới thời điểm cuối. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với một kết luận pháp lý cuối cùng được công bố rộng rãi.

Kết luận: điều cần nhớ khi tiếp cận các giả thuyết

MH370 là một ví dụ về cách thông tin, cảm xúc và lý luận cùng đan xen khi một sự kiện lớn thiếu một lời giải rõ ràng. Khi đọc hoặc nghe về các giả thuyết, điều quan trọng là phân biệt giữa chứng cứ công khai đã được kiểm chứng và các suy diễn chưa có xác minh. Một số kịch bản hợp lý dựa trên dữ kiện kỹ thuật hoặc hành vi, trong khi những lý thuyết khác mang tính giai thoại và thiếu cơ sở. Cho tới khi có thêm bằng chứng mới, phân tích khách quan và tôn trọng nạn nhân vẫn là cách tiếp cận tốt nhất.

Để mở rộng góc nhìn và tìm hiểu thêm về những câu chuyện kỳ lạ khác, bạn có thể tiếp tục khám phá các tài liệu, phân tích và bài viết chuyên sâu liên quan đến các hiện tượng bí ẩn.

Nếu bạn quan tâm tới những huyền thoại và câu chuyện ly kỳ liên quan tới đồ vật bị đồn mang tai họa, bài viết phân tích sâu về chiếc gương được cho là “sát nhân” sẽ mang tới góc nhìn lịch sử và các truyền thuyết bao quanh nhân vật Louis Alvarez; đừng bỏ qua phân tích này với những chi tiết biên tập hấp dẫn về hiện tượng và niềm tin bí ẩn về chiếc gương sát nhân Louis Alvarez.

Nếu bạn muốn mở rộng ra thiên nhiên kì thú thay vì những hiện tượng siêu nhiên, bài viết kể về một thung lũng với những cây có hình dạng bất thường ở Panama mang tới thông tin thú vị và các giả thuyết khoa học về nguồn gốc của hiện tượng này khám phá thung lũng kỳ diệu với những cây hình vuông.

Và nếu chủ đề lịch sử những thành phố bí ẩn thu hút bạn, có một bài viết dẫn dắt người đọc qua các trường hợp đô thị cổ bị biến mất khỏi bản đồ lịch sử, phân tích nguyên nhân và hệ quả của những mất tích này khám phá những thành phố cổ đã biến mất không dấu vết.