Deepfake: Công Nghệ Đe Dọa Niềm Tin Trong Thời Đại Số

Hiện tượng deepfake đang nở rộ, đưa ra thách thức lớn cho sự chân thực trong hình ảnh và video trên mạng. Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ này khiến mọi người đặt câu hỏi về tính xác thực của những thông tin họ tiếp nhận. Vậy deepfake là gì và làm thế nào để chúng ta có thể nhận diện và phòng ngừa tác hại từ nó?

Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về công nghệ deepfake, cũng như cách nhận diện và phòng tránh những rủi ro mà nó mang lại.

Mỗi ngày, chúng ta tiếp xúc với vô vàn hình ảnh và video trực tuyến. Từ các chương trình truyền hình, video trên mạng xã hội cho đến những tin tức mới nhất, hình ảnh và video đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống hàng ngày. Tuy nhiên, sự xuất hiện của một công nghệ mang tên deepfake đã làm lung lay niềm tin của chúng ta vào những gì mình thấy. Deepfake có khả năng tạo ra các sản phẩm giả mạo, khiến người xem không thể phân biệt được đâu là thật, đâu là giả. Vậy, nếu bạn hoặc người thân bạn trở thành nạn nhân, bạn sẽ xử lý như thế nào?

Internet làm cho việc truyền tải thông tin trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết, nhưng cũng đồng nghĩa với việc gia tăng rủi ro về bảo mật. Những vụ tấn công đánh cắp dữ liệu người dùng không còn là điều xa lạ. Một trong những tình huống gần đây, hàng trăm ngàn thông tin đăng nhập của người dùng Zoom đã bị bán trên thị trường chợ đen. Sự phát triển của deepfake càng làm tăng thêm những mối lo ngại về an ninh mạng.

Sự nổi lên của deepfake hiến vấn đề về hình ảnh, video trên mạng phức tạp hơn bao giờ hết.

Khái Niệm Deepfake

Deepfake là công nghệ cho phép chỉnh sửa khuôn mặt và khẩu hình của nhân vật trong video hoặc hình ảnh thông qua trí tuệ nhân tạo (AI) và các thuật toán mã nguồn mở. Nếu sử dụng deepfake cho mục đích vô hại, như vui đùa với bạn bè, thì nó không gây hại. Tuy nhiên, vấn đề bắt đầu khi deepfake trở thành công cụ cho các hành động xấu, như sản xuất video khiêu dâm hoặc phát tán tin tức giả.

Thuật ngữ deepfake được tạo từ hai từ “deep learning” (học sâu) và “fake” (giả mạo). Học sâu là quy trình mà AI sử dụng để học từ các dữ liệu đầu vào, từ đó tạo ra các sản phẩm giả mạo giống như thật.

Thuật ngữ Deepfake là từ ghép của “deep learning” và “fake”.

Quá trình sản xuất deepfake diễn ra qua hai bước chính: nạp dữ liệu đầu vào và xây dựng mô hình cùng với thuật toán để xử lý liên tục. Dữ liệu đầu vào của deepfake chủ yếu là các video và hình ảnh, có thể được tìm thấy dễ dàng trên mạng.

Mối Nguy Hiểm Từ Deepfake

Trong thời đại số, chúng ta thường thấy hình ảnh và video đã được chỉnh sửa, từ các bức ảnh trên mạng xã hội đến những video quảng cáo. Tuy nhiên, deepfake lại đưa việc này lên một tầm cao hoàn toàn mới. Một trong những ví dụ điển hình là đoạn video giả mạo cựu Tổng thống Obama, với hình ảnh và giọng nói được thay thế bằng một người hoàn toàn khác.

Đoạn video giả mạo hình ảnh, giọng nói ông Obama.

Video này đã không gây hại nhưng lại cảnh báo cho mọi người về hiểm họa mà công nghệ deepfake có thể mang lại. Những rào cản ban đầu để sử dụng deepfake đã dần biến mất, khi mà ngày nay công nghệ này trở nên dễ tiếp cận hơn với giá thành rẻ hơn.

Deepfake Trong Ngành Công Nghiệp Khiêu Dâm

Các đối tượng xấu đã không bỏ lỡ cơ hội để tận dụng deepfake cho lợi ích cá nhân bằng cách tạo ra nhiều video khiêu dâm ghép mặt người nổi tiếng, thu hút triệu lượt xem mà không có một rào cản nào trong việc phát tán.

Mỹ nhân của Marvel là một trong những nạn nhân của deepfake.

Theo Giorgio Patrini, Giám đốc điều hành của Sensity, các sản phẩm này sẽ vẫn tồn tại nếu không có cơ chế pháp lý nào vững chắc để ngăn chặn chúng.

Nguy Cơ Đối Với Phụ Nữ

Không chỉ người nổi tiếng, nhiều phụ nữ bình thường cũng trở thành nạn nhân của các video khiêu dâm do deepfake tạo ra. Một nghiên cứu từ Sensity cho thấy, đã có hàng ngàn hình ảnh khỏa thân bị phát tán qua công nghệ này, gây ra sự xâm hại nghiêm trọng đến quyền riêng tư của họ.

Bot là sự bổ sung hoàn hảo cho công nghệ deepfake.

Nhiều người dùng trên Telegram đã phát hiện ra rằng có những bot tự động tạo ra các hình ảnh khỏa thân từ ảnh mà họ tải lên, với phần lớn các nạn nhân đều là phụ nữ. Đây là một tình trạng đáng báo động cho thấy sự lạm dụng công nghệ này.

Deepfake: Thách Thức Đến Niềm Tin

Mới đây, video giả mạo của Barack Obama đã khơi dậy lo ngại về việc thông tin sai lệch có thể dễ dàng lan truyền trong xã hội, đặc biệt khi một cá nhân có sức ảnh hưởng như ông Obama bị lợi dụng. Những hiểm họa từ deepfake không chỉ giới hạn trong các video cá nhân mà còn có thể ảnh hưởng đến các quyết định kinh doanh, chính trị.

Sự kiện video giả mạo ông Obama được đăng vào năm 2018 khiến nhiều người cảm thấy lo sợ về deepfake.

Giả định nếu một đoạn video deepfake xuất hiện, tuyên bố rằng một công ty lớn phá sản, có thể dẫn đến hỗn loạn trên thị trường chứng khoán vì mọi người đồng loạt bán tháo cổ phiếu của mình. Việc ngăn chặn thông tin sai lệch như vậy rất khó khăn khi chúng ta không thể kiểm soát tất cả các video đăng tải lên mạng.

Phát Hiện Deepfake

Việc phát hiện deepfake ngày càng trở nên khó khăn khi công nghệ này ngày càng hoàn thiện. Thay vì những video có dấu hiệu chỉnh sửa rõ ràng, ngày nay, deepfake có thể khiến người xem không hề nghi ngờ về tính xác thực của nó.

Microsoft Video Authenticator là một công cụ phát hiện deepfake do Microsoft phát triển.

Các Công Cụ Phát Hiện Deepfake

Để đối phó với deepfake, nhiều công ty công nghệ lớn đang phát triển các công cụ để phát hiện và ngăn chặn việc sử dụng công nghệ này. Trong số đó, Microsoft Video Authenticator đã được ra đời với khả năng xác thực video chỉ trong vài giây. Ngoài ra, Google cũng đang thử nghiệm một ứng dụng nhằm phòng chống việc giả mạo âm thanh.