Khám Phá Hiện Tượng Nổ Của Ngôi Sao Betelgeuse: Những Điều Chưa Biết

Cách đây không lâu, một sự kiện thiên văn nổi bật đã thu hút sự chú ý của cộng đồng khoa học: sự nổ của ngôi sao Betelgeuse. Gần đây, các nhà nghiên cứu từ NASA đã xác nhận rằng quá trình này là dấu hiệu của một siêu tân tinh, một hiện tượng xảy ra khi một ngôi sao hoàn thành vòng đời của mình.

Betelgeuse, một ngôi sao đỏ khổng lồ, đang trong giai đoạn cuối cùng của sự sống, theo chu kỳ thời gian vũ trụ. Kể từ năm 2019, các nhà thiên văn học đã sử dụng Kính Viễn vọng Không gian Hubble và nhiều đài quan sát khác để theo dõi sự biến đổi của ngôi sao này. Điều thú vị là họ đã đưa ra giả thuyết rằng chúng ta có thể sắp chứng kiến một vụ nổ lớn của nó.

Phân tích từ Trung tâm Vật lý Thiên văn Harvard và Smithsonian cho thấy, vụ nổ chỉ xảy ra một phần trên bề mặt của Betelgeuse, phóng ra một lượng lớn vật chất vào không gian. Tuy nhiên, nếu vụ nổ siêu tân tinh đã xảy ra trong quá khứ, chúng ta vẫn chưa thể quan sát được từ Trái đất.

Khi theo dõi hiện tượng này, vào năm 2019, các nhà khoa học đã mô tả sự kiện Betelgeuse bị mờ đi là “vụ phóng khối lượng bề mặt” (SME), tương tự như hiện tượng Bão Mặt Trời, trong đó ngôi sao này đã thải ra vật chất vào không gian. Mỗi cơn Bão Mặt Trời thường tạo ra các vụ cực quang và đôi khi làm gián đoạn liên lạc vô tuyến trên Trái đất.

Đáng chú ý, vụ nổ trên bề mặt của Betelgeuse được ước tính có sức mạnh gấp 400 tỷ lần so với các vụ phun trào khối lượng bề mặt thông thường.

Hình ảnh ngôi sao Betelgeuse phát nổ một phần bề mặt, được chụp bởi Kính Viễn vọng Không gian Hubble. (Ảnh: NASA).

Bà Andrea Dupree, nhà thiên văn học tại Trung tâm Vật lý Thiên văn Harvard và Smithsonian, cho biết: “Chúng tôi chưa từng chứng kiến vụ phóng vật chất lớn đến vậy trên bề mặt của một ngôi sao. Có điều gì đang xảy ra mà chúng tôi chưa hoàn toàn hiểu được.”

Bà cũng nhấn mạnh rằng hiện tượng này chỉ có thể được quan sát và giải thích thông qua kính Hubble, đồng thời nhóm nghiên cứu đang theo dõi sự tiến hoá của các ngôi sao trong thời gian thực.

Với sự mở rộng phi thường, đường kính của Betelgeuse đã đạt gần một tỷ dặm. Nếu đặt ngôi sao này vào vị trí của Mặt Trời, nó sẽ lấn ra ngoài quỹ đạo của Mộc tinh.

Các ngôi sao siêu sáng như Betelgeuse có tuổi thọ khá ngắn, chỉ khoảng 10 triệu năm. Trong khi đó, Mặt Trời hiện đang ở giai đoạn “trung niên” với 5 tỷ năm tuổi. Do đó, các nhà khoa học ước tính rằng vụ nổ siêu tân tinh có thể xảy ra trong 100.000 năm tới.

Ảnh chụp sao Betelgeuse năm 2019 từ kính thiên văn Hubble. (Ảnh: NASA).

Trước đây, Betelgeuse từng là một trong những ngôi sao sáng nhất trên bầu trời mà chúng ta có thể nhìn thấy. Vụ nổ này đã tạo ra một đám mây bụi xung quanh ngôi sao, khiến các hình ảnh ghi lại vào năm 2019 trở nên mờ đi rõ rệt. Trong suốt một thời gian dài vào năm 2019 và 2020, các nhà khoa học đã cho rằng sự mờ đi đó có thể là dấu hiệu cho thấy ngôi sao này sẽ phát nổ thành siêu tân tinh.

Cuối cùng, bằng chứng về vụ nổ lớn vẫn được tiếp tục theo dõi. Bà Dupree lưu ý rằng nếu Betelgeuse nổ tung hoàn toàn, chúng ta có thể quan sát được hiện tượng này từ Trái đất, ngay cả vào ban ngày.

Sự kiện nổ sao gần đây nhất trong dải Ngân Hà được ghi nhận bởi nhà thiên văn học Johannes Kepler năm 1604. Theo các ghi chép thời đó, con người đã có thể thấy vầng sáng của ngôi sao trên bầu trời trong khoảng 3 tuần. Ngôi sao SN 1604 cách Trái đất khoảng 20.000 năm ánh sáng, trong khi Betelgeuse gần hơn gấp 10 lần so với vụ nổ lịch sử năm đó.