Tìm Hiểu Tác Động Của Đập Tam Hiệp Đối Với Môi Trường Và Kinh Tế

Đập Tam Hiệp, công trình thủy điện lớn nhất thế giới, đã đi vào hoạt động từ năm 2006, được biết đến với những đóng góp vượt bậc cho nền kinh tế Trung Quốc.

Chi phí xây dựng dự án này ước tính lên tới 200 tỷ Nhân dân tệ (khoảng 28,6 tỷ USD) và việc thi công phải di dời hơn một triệu cư dân sinh sống dọc theo dòng sông Dương Tử. Vào thời điểm hoàn thành, đập có chiều cao 181 mét và dài 2.335 mét, trở thành một biểu tượng cho thành tựu kỹ thuật của Trung Quốc trong thế kỷ 21.

Khởi đầu vào năm 1994, đập không chỉ được xây dựng để sản xuất điện năng mà còn nhằm kiểm soát lũ lụt, bảo vệ người dân khỏi những thảm họa thiên nhiên mà sông Dương Tử có thể gây ra. Tác động mà đập Tam Hiệp mang lại cũng tương tự như những công trình khổng lồ được xây dựng bởi các Pharaoh của Ai Cập.

Hình ảnh chụp từ trên không cho thấy hoạt động xả nước lũ từ Đập Tam Hiệp vào tháng 7 năm 2020, tại tỉnh Hồ Bắc (Ảnh: Wang Gang/Xinhua via Getty Images).

Truyền thông cũng đã nhấn mạnh rằng, với công suất phát điện lên tới 22.500 Megawatt, đập Tam Hiệp được coi là một gã khổng lồ sản xuất điện, đặc biệt là sau khi nhà máy thủy điện được hoàn thành vào năm 2012. Điều này giúp nó vượt qua cả đập Grand Coulee, đập lớn nhất ở Mỹ về mặt công suất.

Trong suốt gần hai thập kỷ qua, dự án này đã đóng góp hơn 22.000 tỷ Nhân dân tệ (hơn 3.000 tỷ USD) cho sự phát triển kinh tế của đất nước. Đặc biệt, trong ba năm gần đây, sản lượng điện từ đập đã vượt 100 tỷ kilowatt-giờ (kWh) mỗi năm, trong đó năm 2020, đập Tam Hiệp đã lập kỷ lục với 111,8 tỷ kWh điện sạch.

“Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích to lớn, nhiều vấn đề nghiêm trọng đã bắt đầu nổi lên” – thông báo từ Quốc vụ viện Trung Quốc khẳng định.

Những Thách Thức Của Đập Tam Hiệp

Dù mang lại nhiều lợi ích, đập Tam Hiệp cũng đang phải đối mặt với nhiều thách thức lớn lao liên quan đến môi trường và địa chất. Hàng triệu người dân đã bị ảnh hưởng do việc di dời, và tác động của sức nặng khổng lồ của nước tích tụ sau đập đã dẫn đến những vấn đề nghiêm trọng như xói mòn đất, lở đất và thay đổi địa chất.

NASA đã chỉ ra rằng, cấu trúc của đập có thể làm chậm tốc độ quay của Trái Đất, một hiện tượng khá bất ngờ. Tuy nhiên, nỗi lo lớn nhất hiện tại chính là sự tích tụ trầm tích trong hồ chứa. Việc ngăn dòng chảy tự nhiên của sông Dương Tử đã giữ lại gần 1,8 tỷ tấn trầm tích trong vòng 18 năm qua, theo thông tin từ truyền thông Trung Quốc.

Các nhà nghiên cứu thuộc Đại học Công nghệ Delft và Đại học Sư phạm Hoa Đông đã công bố trên ResearchGate rằng tốc độ trầm tích của sông Dương Tử đã giảm đáng kể trong hai thập kỷ qua do sự hiện diện của đập Tam Hiệp.

Lưu lượng nước chảy vào đập Tam Hiệp trong năm 2020 đã đạt con số khổng lồ 75.000 mét khối một giây (Ảnh: Xinhua/PA).

Khi đập bắt đầu hoạt động, 64% lượng trầm tích chảy vào hồ đã bị giữ lại. Đến những năm sau, tỷ lệ này đã lên tới 80%. Hơn nữa, kích thước của các hạt trầm tích cũng đã thay đổi, từ một kích thước trung bình 10 μm xuống còn 4,4 μm, cho thấy rằng chỉ có những hạt rất mịn được thải ra, trong khi các hạt lớn hơn vẫn còn mắc kẹt trong hồ.

Hệ Lụy Từ Sự Tích Tụ Trầm Tích

Việc tích tụ trầm tích có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho khu vực Trùng Khánh và cả sông Dương Tử. Nếu tình trạng này tiếp diễn, các cảng ở Trùng Khánh có thể bị tắc nghẽn do phù sa và sỏi trong thời gian ngắn. Các chuyên gia cảnh báo rằng tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động phát điện của đập mà còn có thể tạo ra lũ lụt lớn hơn trong khu vực.

Các nhà thủy văn học cho rằng lượng phù sa dồn lại không chỉ làm giảm khả năng phát điện mà còn gây nguy hiểm cho cuộc sống và kinh tế của hàng triệu người dân sinh sống quanh đây. Giáo sư Hoàng Vạn Lý, một chuyên gia về thủy lực, đã cảnh báo về việc các lớp phù sa và sỏi dày dưới đáy hồ chứa có thể dẫn đến tình trạng tắc nghẽn lâu dài.

Giáo sư Hoàng Vạn Lý, chuyên gia thủy lực nổi tiếng tại Trung Quốc. (Ảnh: Hoàng Vạn Lý).

Báo cáo cho biết rằng sau 18 năm hoạt động, đập đã tích tụ 1,8 tỷ tấn trầm tích, và tốc độ bồi lắng này vẫn tiếp tục gia tăng với 100 triệu tấn mỗi năm. Nếu không có biện pháp xử lý kịp thời, nguy cơ ngập lụt sẽ gia tăng do sức chứa của hồ chứa đang giảm.

Đây là một vấn đề quan trọng không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động của đập mà còn là thách thức cần được giải quyết để bảo vệ môi trường sinh thái của sông Dương Tử và đảm bảo an toàn cho người dân.