Khám Phá Thứ Tự Và Đặc Điểm Của Các Hành Tinh Trong Hệ Mặt Trời

Kể từ khi phát hiện ra sao Diêm Vương vào năm 1930, các học sinh đã được học về chín hành tinh trong hệ Mặt Trời. Tuy nhiên, từ cuối những năm 1990, đã có cuộc tranh luận sôi nổi giữa các nhà thiên văn học về việc liệu Pluto có đủ tiêu chuẩn để được gọi là hành tinh hay không.

Kể từ năm 2006, Hiệp hội Thiên văn Quốc tế đã quyết định rằng sao Diêm Vương (Pluto) là một “hành tinh lùn”, và vì vậy, danh sách hành tinh chính thức trong hệ Mặt Trời hiện chỉ còn lại 8 hành tinh.

Các hành tinh trong hệ mặt trời được mô tả bởi một hình minh hoạ trên máy tính NASA, không hiển thị quỹ đạo và kích thước. (Nguồn ảnh: NASA).

Hiện nay, các nhà thiên văn học đang tích cực tìm kiếm một hành tinh khác được gọi là “hành tinh thứ 9”, với khối lượng gấp 10 lần Trái Đất và 5.000 lần khối lượng của sao Diêm Vương, sau khi có bằng chứng về sự tồn tại của nó được công bố vào tháng 1 năm 2016.

Dưới đây là thứ tự của 8 (hoặc 9) hành tinh, bắt đầu từ hành tinh gần Mặt Trời nhất: sao Thủy, sao Kim, Trái Đất, sao Hỏa, sao Mộc, sao Thổ, sao Thiên Vương, sao Hải Vương – cùng với “hành tinh thứ 9” (Planet Nine).

Nếu tính sao Diêm Vương, nó sẽ nằm sau sao Hải Vương trong danh sách. Hành vi kỳ lạ của sao Diêm Vương, với quỹ đạo hình elip và độ nghiêng lớn, đã gây ra nhiều tranh cãi về việc loại bỏ nó khỏi danh sách.

Các hành tinh Trái Đất (Terrestrial planets)

Các hành tinh Trái Đất.

Bốn hành tinh gần Mặt Trời nhất được gọi là các hành tinh Trái Đất, vì chúng có bề mặt đá như Trái Đất. Trong khi sao Diêm Vương có bề mặt cứng nhưng không được phân loại cùng với nhóm này.

Các hành tinh kiểu Sao Mộc (Jovian planets)

Các hành tinh khí và băng đá.

Bốn hành tinh lớn hơn nằm bên ngoài – sao Mộc, sao Thổ, sao Thiên Vương và sao Hải Vương – được biết đến như là “các hành tinh kiểu Sao Mộc”. Tất cả các hành tinh này chủ yếu được cấu tạo từ khí, không giống như các hành tinh Trái Đất có bề mặt đá.

Các hành tinh lùn

Định nghĩa của Hiệp hội Thiên văn Quốc tế (IAU) về một hành tinh là: nó phải quay quanh Mặt Trời, có đủ kích thước để trở nên hình cầu dưới trọng lực riêng và đã “dọn sạch vùng lân cận” quanh quỹ đạo của nó. Điều này đã dẫn đến việc Pluto không đủ tiêu chuẩn để giữ lại danh hiệu hành tinh chính thức.

Bên cạnh sao Diêm Vương, các hành tinh lùn khác bao gồm Thiên thể Vành đai Kuiper – Eris, Haumea, Makemake, cùng với Ceres, nằm trong vành đai tiểu hành tinh giữa sao Hỏa và sao Mộc.

Các hành tinh

Một cái nhìn tổng quan về 8 hành tinh chính trong hệ Mặt Trời từ trong ra ngoài:

Sao Thủy (Mercury)

Sao Thủy chỉ lớn hơn so với Mặt trăng của Trái đất một chút.

Sao Thủy là hành tinh gần Mặt Trời nhất, với bề mặt nóng rực vào ban ngày và lạnh buốt vào ban đêm. Hành tinh này không có không khí, dẫn đến nhiều hố lớn trên bề mặt, tương tự như Mặt Trăng.

Sao Kim (Venus)

Nam bán cầu của sao Kim, được quan sát trong vùng tử ngoại. (Nguồn ảnh: ESA).

Hành tinh thứ hai, sao Kim, nóng hơn cả sao Thủy với bầu khí quyển đặc và độc hại. Áp suất trên bề mặt có thể gây chết người cho con người.

Trái Đất

Hình ảnh Trái đất được chụp từ vệ tinh dự báo thời tiết của Nga Elektro-L No.1. (Nguồn ảnh: NTsOMZ).

Hành tinh thứ ba, Trái đất, là hành tinh duy nhất mà con người biết đến có sự sống, với bề mặt khoảng 70% là nước.

Sao Hỏa (Mars)

Các nhà nghiên cứu sao Hỏa đang tập trung vào việc nghiên cứu nguồn metan trên hành tinh này. (Nguồn ảnh: Kính viễn vọng không gian).

Thứ tư tính từ Mặt Trời, sao Hỏa là hành tinh đất lạnh với màu đỏ đặc trưng do bụi oxit sắt. Nó có khả năng từng có điều kiện sống trong quá khứ.

Sao Mộc (Jupiter)

Ảnh chụp cận cảnh “Vết đỏ lớn” của sao Mộc. (Nguồn ảnh: NASA / JPL-Caltech).

Hành tinh thứ 5, sao Mộc, là hành tinh lớn nhất, chủ yếu được cấu tạo từ khí hiđrô và heli. Đặc điểm nổi bật là “Vết đỏ lớn”, một cơn bão khổng lồ đã tồn tại hàng trăm năm.

Sao Thổ (Saturn)

Ảnh màu thực tế của Sao Thổ. (Nguồn ảnh: NASA / JPL / Space Science Institute).

Thứ 6, sao Thổ nổi tiếng với vành đai của nó, được hình thành từ đá và băng. Hành tinh này cũng là một hành tinh khí khổng lồ.

Sao Thiên Vương (Uranus)

Sao Thiên Vương hiện lên đồng màu qua ảnh chụp của Voyager 2 năm 1986. (Nguồn ảnh: Lawrence Sromovsky, Đại học Wisconsin-Madison, Keck Observatory).

Sao Thiên Vương là hành tinh có quỹ đạo nghiêng, tạo điều kiện cho các mùa cực đoan kéo dài.

Sao Hải Vương (Neptune)

Tốc độ gió của sao Hải Vương đạt hơn 1.500 mph. (Nguồn ảnh: NASA / JPL).

Cuối cùng, sao Hải Vương được biết đến với những cơn gió mạnh mẽ, nằm ở xa nhất trong hệ Mặt Trời.

Sao Diêm Vương (Hành tinh lùn – Dwarf Planet)

Sao Diêm Vương nằm gần rìa của hệ Mặt Trời. (Nguồn ảnh: SPACE.com/Karl Tate).

Mặc dù sao Diêm Vương được coi là hành tinh lùn, nó từng là hành tinh thứ 9 trước khi bị loại ra khỏi danh sách. Hành tinh này có quỹ đạo kỳ lạ và bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố vũ trụ.

Hành tinh thứ 9 (Planet Nine)

Hành tinh thứ 9 được cho là quay quanh Mặt Trời ở vị trí rất xa. Sự tồn tại của nó hiện chưa thể quan sát trực tiếp, nhưng hiệu ứng hấp dẫn của nó ảnh hưởng đến các vật thể khác trong vành đai Kuiper.

Báo cáo này dựa trên nghiên cứu của nhà khoa học Mike Brown và Konstantin Batygin.