Bí mật Thành phố 404 ở Cam Túc: từ căn cứ bí mật đến di tích bỏ hoang

Giữa một vùng sa mạc ở tỉnh Cam Túc tồn tại một địa danh gần như bị tách rời khỏi bản đồ: Thành phố 404. Được hình thành trong bối cảnh an ninh quốc gia, nơi này từng là trung tâm tập hợp nhân lực và nguồn lực cho chương trình vũ khí hạt nhân và phát triển không gian của Trung Quốc. Ngày nay, dấu tích của nó kể một câu chuyện pha lẫn công lao khoa học và hệ lụy nhân sinh.

Khởi nguồn: khi an ninh điều chỉnh không gian sống

Thành phố mang mã số 404 xuất hiện trong giai đoạn căng thẳng Chiến tranh Lạnh. Năm 1958, khi các cường quốc đã sở hữu vũ khí hạt nhân, Trung Quốc đẩy mạnh việc xây dựng năng lực nghiên cứu và sản xuất. Một nhóm chuyên gia hàng đầu được đưa đến một vùng hoang mạc tại tọa độ 97,21 độ kinh đông và 40,10 độ vĩ bắc. Ở vị trí lẻ loi này, cơ sở trở thành nơi làm việc bí mật cho các chương trình hạt nhân và không gian.

Vị trí và cách tiếp cận: vào một thành phố phải xin phép

Thành phố 404 nằm gần ga Đê Oa Phố, thuộc thành phố Ngọc Môn, tỉnh Cam Túc. Do tính chất bí mật, khách đến khu vực không thể tự do đi lại: những người muốn tới thường cần qua ga Đê Oa Phố rồi xin phép tại cơ quan chức năng địa phương. Tên gọi bằng số — thay vì tên truyền thống — phản ánh mức độ bí mật và kiểm soát chặt chẽ quanh cơ sở.

Thành phố này còn được đặt tên theo con số mã hóa giống như thành phố ma.

Những con người và công việc trong lòng bí mật

Những nhà khoa học và kỹ sư làm việc tại đây đặt nền móng cho các chương trình trọng yếu. Trong số họ có Đặng Giá Tiên, được nhắc đến như một nhân vật quan trọng trong ngành vật lý hạt nhân của Trung Quốc. Công việc thực hiện tại 404 không chỉ đòi hỏi chuyên môn cao mà còn phải diễn ra trong môi trường bị hạn chế thông tin và di chuyển.

Do đặc thù công việc liên quan tới chất phóng xạ, hoạt động bảo hộ và kiểm soát tiếp xúc được tiến hành tại chỗ. Công nhân làm việc ở khu vực chôn lấp chất thải phóng xạ phải tuân thủ quy tắc thời gian: trong giờ làm, họ không thể liên tục tiếp xúc lâu dài với môi trường nguy cơ cao; theo mô tả, mỗi nửa giờ họ phải tạm rời khỏi khu vực. Sau khi kết thúc ca, trang phục bảo hộ thường bị khử nhiễm theo từng bước, và nhiều bộ bị chôn lại tại chỗ do mức nhiễm không thể xử lý tại chỗ theo quy trình thông thường.

Rủi ro và hậu quả với sức khỏe

Môi trường làm việc tại bãi chôn lấp chất thải mang nguy cơ phơi nhiễm phóng xạ cao. Những người đã làm việc lâu dài tại đây đối mặt với nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe: biểu hiện được nêu gồm rụng tóc và những hệ quả nghiêm trọng hơn có thể dẫn đến nguy cơ tử vong. Sự thực tế của các rủi ro này đã để lại dấu ấn trong cộng đồng cựu công nhân và gia đình họ.

Hầm trú ẩn và cấu trúc bảo vệ

Bởi tính chất nhạy cảm, dưới lòng đất của 404 có hệ thống hầm trú ẩn. Những công trình ngầm này được xây để phục vụ nhiều mục đích: bảo vệ con người và thiết bị khỏi các mối đe dọa bên ngoài, đồng thời giữ tính bí mật cho hoạt động nghiên cứu. Các hầm và công trình phụ trợ là một phần khiến thành phố không xuất hiện trên bản đồ thông thường.

Nghĩa trang trên núi và di sản của những người cống hiến

Trên một ngọn núi gần khu vực có một nghĩa trang lớn dành cho những người từng làm việc tại 404. Những ngôi mộ là bằng chứng cho những hy sinh của những người cống hiến cho chương trình khoa học quốc gia — nhiều người không quay về quê hương, và họ an nghỉ trên mảnh đất từng gắn bó với đời mình. Sau hơn sáu thập kỷ, khi hoạt động giảm bớt, phần lớn khu vực trở nên hoang phế; một số người di chuyển đi nơi khác, trong khi người khác vẫn ở lại hoặc được chôn cất tại chỗ.

Tính bí mật trên bản đồ: vì sao ‘không tồn tại’?

Không hiển thị trên bản đồ chính thống là một hệ quả trực tiếp của chế độ bí mật quân sự. Khi một cơ sở được phân loại là tối mật, thông tin về vị trí, tên gọi và chức năng có thể bị che giấu hoặc mã hóa. Việc dùng số hiệu thay tên thông thường (như 404) cùng các quy định tiếp cận chặt chẽ khiến thành phố dường như “không tồn tại” đối với người ngoài.

Diễn ngôn lịch sử và bài học hiện đại

Thành phố 404 là minh chứng cho thời điểm lịch sử khi an ninh quốc gia đặt lên hàng đầu, dẫn đến những quyết định về không gian, con người và môi trường. Dấu tích của công lao kỹ thuật và những hệ quả nhân văn đòi hỏi nhìn nhận cả hai khía cạnh: thành tựu khoa học và chi phí đối với những con người trực tiếp tham gia. Việc ghi nhận, bảo tồn ký ức và chăm lo hậu quả với người lao động là phần còn lại của câu chuyện cần được xét tới.

Câu hỏi thường gặp

Thành phố 404 nằm ở tỉnh nào?

Nó nằm tại tỉnh Cam Túc, gần ga Đê Oa Phố thuộc thành phố Ngọc Môn.

Tại sao nơi này không xuất hiện trên bản đồ?

Sự vắng mặt trên bản đồ phản ánh tính bí mật của cơ sở; tên gọi bằng số và quy định tiếp cận hạn chế giúp che giấu hoạt động quân sự và nghiên cứu nhạy cảm.

Những rủi ro sức khỏe nào đã được ghi nhận?

Các mô tả trong tư liệu đề cập tới tình trạng phơi nhiễm phóng xạ tại bãi chôn lấp chất thải, với hệ quả như rụng tóc và nguy cơ đe dọa tính mạng đối với người làm việc lâu trong môi trường đó.

Kết luận: ký ức của một thành phố bí mật

Thành phố 404 là một lát cắt lịch sử nơi khoa học, an ninh và sinh mạng con người giao thoa. Từ việc tập trung nhân lực vào năm 1958 đến những câu chuyện về nghĩa trang trên núi, 404 lưu giữ di sản phức tạp: thành tựu kỹ thuật đi kèm hệ lụy nhân sinh. Nhìn lại những dấu tích ấy giúp chúng ta hiểu rõ hơn chi phí của các chương trình quốc gia trong quá khứ và gợi mở các câu hỏi về cách xã hội chăm sóc những người đã hy sinh cho khoa học.

Để tiếp tục khám phá các vấn đề liên quan đến nguồn tài nguyên và rủi ro môi trường trong khai thác khoáng sản, bạn có thể đọc thêm bài viết phân tích trữ lượng quặng beryli Tân Cương — bài viết này phân tích lợi ích kinh tế và hệ lụy môi trường từ phát hiện khoáng sản quan trọng.

Nếu bạn quan tâm đến những công trình hạ tầng có quy mô và độ phức tạp cao, bài viết bóc tách nút giao Huangjuewan 20 làn sẽ giúp bạn hiểu cách giải quyết bài toán giao thông tại các đô thị lớn.

Và để tìm hiểu về thiết bị chuyên dụng trong thi công cầu dài nhiều nhịp, đừng bỏ qua bài cơ chế hoạt động SLJ900/32 nối nhịp cầu, nơi phân tích kỹ thuật cách một cỗ máy nặng hàng trăm tấn thay đổi tiến độ xây dựng.