Viên Phóng Xạ Bị Mất Tích Tại Australia: Nguy Cơ Và Hệ Lụy

Gần đây, một sự cố nghiêm trọng liên quan đến viên phóng xạ Caesium-137 có kích thước 8 x 6mm, thường được sử dụng trong ngành khai thác mỏ, đã xảy ra khi nó bị thất lạc trên một hành trình dài khoảng 1.400km từ thị trấn Newman tới vùng ngoại ô phía bắc thành phố Perth, Australia. Sự việc này xảy ra vào giữa tháng 1 và gây ra nhiều lo ngại về nguy cơ sức khỏe cho cộng đồng.

Công ty khai thác Rio Tinto đã công khai xin lỗi vào ngày 30.12 và khẳng định đang hợp tác với chính quyền bang để tìm kiếm viên phóng xạ này. Tuy nhiên, kích thước nhỏ bé của viên chứa chất phóng xạ cùng với diện tích tìm kiếm rộng lớn khiến cho cơ hội tìm thấy gần như không có. Có thể viên phóng xạ đã được mang đi xa hơn khỏi khu vực tìm kiếm, điều này sẽ gây ra nguy cơ cho bất kỳ ai gặp phải nó trong vòng 300 năm tới.

Tại sao viên phóng xạ lại bị mất tích?

Theo kế hoạch ban đầu, thiết bị có chứa viên phóng xạ được vận chuyển bằng xe tải từ khu mỏ gần Newman tới kho tại Malaga của Perth. Chiếc xe tải này khởi hành vào ngày 11 tháng 1 và đến nơi vào ngày 16 tháng 1. Tuy nhiên, đến ngày 25 tháng 1, Rio Tinto mới thông báo rằng viên phóng xạ không còn trong danh sách kiểm kê của họ.

Với kích thước nhỏ gọn, việc tìm kiếm viên phóng xạ gặp nhiều trở ngại.

Nguy cơ sức khỏe từ viên phóng xạ

Các chuyên gia đã cảnh báo rằng chất phóng xạ Caesium-137 có thể gây ra những vấn đề sức khỏe nghiêm trọng đối với người tiếp xúc, bao gồm bỏng da, bệnh phóng xạ và nguy cơ ung thư. Đặc biệt, người nào vô tình tiếp xúc với viên phóng xạ trong thời gian dài có thể gặp hiểm họa lớn.

Công ty Radiation Services WA đã chỉ ra rằng việc đứng cách viên phóng xạ một mét trong một giờ có thể tạo ra khoảng 1,6 millisievert (mSv) phóng xạ, tương đương với một lượng lớn chụp X-quang. Theo một tuyên bố từ công ty, việc nhặt viên phóng xạ có thể gây tổn thương nặng nề cho cơ thể.

Phó giáo sư Ivan Kempson tại Đại học Nam Australia đã nhấn mạnh rằng trường hợp xấu nhất là một đứa trẻ tò mò có thể nhặt viên phóng xạ và mang theo bên mình, điều này từng xảy ra trước đây, dù là rất hiếm.

Tại sao vụ việc này gây sốc?

Sự cố thất lạc viên phóng xạ đã gây ra sự ngạc nhiên lớn cho giới chuyên môn, vì các quy trình quản lý vận chuyển và xử lý các vật liệu phóng xạ như Caesium-137 thường rất nghiêm ngặt. Rio Tinto cho biết họ thường xuyên xử lý hàng hóa nguy hiểm và thuê các nhà thầu chuyên nghiệp để đảm bảo an toàn.

Dịch vụ bức xạ WA cho biết rằng việc vận chuyển các chất phóng xạ trên toàn vùng Tây Australia diễn ra hàng ngày mà chưa từng có sự cố nào tương tự. Tuy nhiên, trong trường hợp này, có thể đã có sự lỏng lẻo trong việc thực hiện quy trình an toàn.

Pradip Deb, giảng viên tại Đại học RMIT ở Melbourne, khẳng định rằng việc một viên phóng xạ bị mất tích là điều rất bất thường, do yêu cầu an toàn nghiêm ngặt trong quy trình vận chuyển.

Quá trình tìm kiếm viên phóng xạ

Hiện tại, các nhà chức trách đang triển khai tìm kiếm viên phóng xạ với thiết bị phát hiện bức xạ chuyên dụng, tập trung vào các phương tiện di chuyển trên đường cao tốc với tốc độ 50 km/h. Họ cũng đã cảnh báo công chúng không lại gần nếu phát hiện viên phóng xạ trong bán kính 5 mét.

Quá trình tìm kiếm viên phóng xạ đang diễn ra với sự hỗ trợ của thiết bị chuyên dụng.

Tuy nhiên, có khả năng viên phóng xạ đã không còn nằm trong khu vực tìm kiếm nữa. Các chuyên gia cho rằng viên phóng xạ có thể đã bị mắc kẹt trong lốp xe hoặc bị động vật hoang dã mang đi.

Hệ lụy của việc không tìm thấy viên phóng xạ

Chất phóng xạ Caesium-137 có chu kỳ bán rã khoảng 30 năm. Điều này có nghĩa là sau 30 năm, mức độ phóng xạ của nó sẽ giảm đi một nửa và sau 60 năm sẽ tiếp tục giảm. Theo Pradip Deb, trong trường hợp viên phóng xạ không bị vỡ, nó sẽ không gây ô nhiễm môi trường xung quanh.

Phó giáo sư Kempson cũng cho biết rằng nếu viên phóng xạ mất tích trong một khu vực xa xôi, rất khó có khả năng gây ra tác động nghiêm trọng.