Những Lỗ Hổng Trong Giả Thuyết Thế Giới Giả Lập: Nhìn Từ Quan Điểm Khoa Học

Khái niệm cho rằng chúng ta đang sống trong một thế giới giả lập đã thu hút sự chú ý của nhiều người, bao gồm những nhân vật nổi tiếng như Elon Musk. Tuy nhiên, giả thuyết này vẫn thiếu những chứng minh cụ thể và thuyết phục để xác nhận tính đúng đắn của nó. Một trong những điểm yếu lớn nhất của lý thuyết này là nó không thể giải thích được cách thức mà con người có thể xác minh tính chân thật của thế giới xung quanh.

Nhà triết học Marcelo Gleiser, hiện đang giảng dạy tại Đại học Dartmouth và là người nhận giải thưởng Templeton, đã chỉ ra rằng giả thuyết về việc con người sống trong một thế giới được mô phỏng bởi máy tính chỉ là một cách để biện minh cho những thất bại trong môi trường, xã hội và đạo đức.

Khởi đầu từ năm 2003, khái niệm này được Nick Bostrom, một triết gia tại Đại học Oxford, đưa ra trong một bài viết nổi tiếng, trong đó ông cho rằng thực tại của chúng ta là một mô phỏng từ một nền văn minh tiên tiến nào đó.

Giáo sư Marcelo Gleiser cho rằng thuyết giả lập là một cách đổ lỗi. (Ảnh: Popsci).

Đổ Thừa Cho Thực Tại Siêu Nhiên

Gleiser nhấn mạnh rằng con người cần phải chấp nhận trách nhiệm cho những hành động mà chúng ta gây ra trên Trái đất.

“Thật dễ dàng để đổ lỗi cho một thế giới hỗn loạn là do các lực lượng siêu nhiên không thể kiểm soát. Thực tế, điều này gần như đồng nghĩa với việc từ bỏ trách nhiệm cá nhân,” ông nhận định.

Thế giới đã chứng kiến nhiều biến động đáng kể gần đây, từ sự bất ổn chính trị, suy thoái kinh tế đến đại dịch toàn cầu đã cướp đi hơn 6,7 triệu sinh mạng và vẫn tiếp tục diễn biến phức tạp.

Vậy nếu con người đang sống trong một thế giới giả lập, có thể những kẻ tạo ra mô phỏng đó đang quan sát chúng ta như những sinh vật không xứng đáng.

Đối với những người đang cố gắng mưu sinh, lo lắng về hóa đơn và chiến đấu với bệnh tật, việc dành thời gian để suy nghĩ về tính thực của thế giới xung quanh chỉ là một điều không thực tế.

“Tôi hy vọng rằng những người có tri thức sẽ tập trung vào các vấn đề thực tế thay vì những ý tưởng viển vông này,” giáo sư bày tỏ sự bất mãn với tư duy đơn giản hóa trong xã hội.

Những Khiếm Khuyết Trong Giả Thuyết Thế Giới Giả Lập

Như Bostrom đã chỉ ra, có ít nhất một trong ba mệnh đề dưới đây là đúng: các nền văn minh thường tuyệt chủng trước khi có khả năng tạo ra mô phỏng, những nền văn minh tiến bộ không quan tâm đến việc tạo ra mô phỏng, hoặc chúng ta gần như chắc chắn đang sống trong một mô phỏng máy tính.

Giả thuyết về thế giới giả lập chứa nhiều mâu thuẫn. (Ảnh: NBC News).

Trong phân tích của mình, Marcelo Gleiser chỉ ra những sai sót căn bản trong lập luận của Bostrom.

Đầu tiên, ông lập luận rằng, nếu chúng ta sống trong một mô phỏng của một nền văn minh nào đó, thì không có gì đảm bảo rằng họ không phải cũng chỉ là những mô phỏng của một nền văn minh siêu việt hơn. Điều này dẫn đến một vòng lặp vô tận của câu hỏi: Ai là người đã tạo ra mô phỏng đầu tiên?

Thứ hai, Gleiser đặt câu hỏi về động cơ của những nền văn minh tiên tiến, rằng tại sao họ lại muốn mô phỏng nhân loại ở cấp độ hiện tại? “Khi phân tích hành vi của trí tuệ mà chúng ta chưa từng biết đến, câu hỏi quan trọng nhất là họ có mục đích gì? Chúng ta hoàn toàn không có kiến thức gì về ý định của họ,” Gleiser nêu rõ.

Ông cũng cho rằng, cho dù chưa xác định được sự thật, lý thuyết về thế giới giả lập có thể gây tổn thương đến lòng tự trọng của con người, khiến họ từ bỏ ý thức tự chủ và trở thành những người theo chủ nghĩa hư vô.

“Nếu mọi thứ chỉ là một trò chơi mà chúng ta không thể kiểm soát, thì tại sao phải quan tâm? Hành động hay tư duy về điều này sẽ tạo ra sự thay đổi gì?” giáo sư đặt câu hỏi.

Gleiser cho rằng, quan điểm về thế giới giả lập gần gũi với triết học hư vô, có thể làm suy yếu chủ nghĩa thực tiễn và tâm huyết của con người với những lý tưởng mà chúng ta tin tưởng.