Khám Phá Những Đột Phá Khoa Học Của Người Hồi Giáo Trong Lịch Sử

Người Hồi giáo từ lâu đã được biết đến với những phát minh vĩ đại đã góp phần định hình văn minh nhân loại. Những sáng tạo này, từ các phương pháp y học cho đến những công trình khoa học, không chỉ mang lại lợi ích cho xã hội lúc bấy giờ mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến các lĩnh vực nghiên cứu hiện đại.

1. Xuất phát từ cỗ máy bay

Trong số những người tiên phong trong lĩnh vực hàng không, Abbas ibn Firnas là một kỹ sư nổi bật với ước mơ chế tạo cỗ máy biết bay. Vào khoảng thế kỷ thứ 9, ông đã thiết kế một cỗ máy có cánh với hy vọng có thể bay giống như loài chim. Trong một cuộc thử nghiệm tại Cordoba, Tây Ban Nha, cỗ máy của ông đã bay được vài giây trước khi rơi xuống, khiến ông bị thương. Sự nỗ lực của Abbas được xem như là nguồn cảm hứng cho nhiều nhà khoa học sau này, đặc biệt là Leonardo da Vinci.

Abbas ibn Firnas (trái) và hình ảnh mô phỏng chuyến bay thử nghiệm của ông. (Ảnh: ilmfeed.com)

2. Cách mạng trong phẫu thuật

Vào năm 1000, bác sĩ Al Zahrawi đã viết một cuốn bách khoa toàn thư về phẫu thuật dày 1.500 trang, cuốn sách này tiếp tục được sử dụng làm tài liệu tham khảo trong nghiên cứu y khoa suốt 500 năm sau đó. Ông còn là người đầu tiên phát hiện ra phương pháp sử dụng chỉ ruột mèo để khâu vết thương, thực hiện ca sinh mổ đầu tiên và phát minh nhiều dụng cụ phẫu thuật hữu ích.

3. Nguồn gốc của cà phê

Theo giáo sư Salim al-Hassani, chủ tịch Tổ chức Khoa học, Công nghệ và Nền văn minh của Anh, cà phê lần đầu tiên được pha chế ở Yemen vào khoảng thế kỷ 9. Thức uống này đã giúp những người theo Sufi tỉnh táo khi cầu nguyện vào ban đêm. Sau đó, cà phê được đưa đến Cairo, Ai Cập và rồi đến Thổ Nhĩ Kỳ vào thế kỷ 13, và sau đó xuất hiện tại châu Âu ba thế kỷ sau đó.

4. Thiết lập mô hình giáo dục đại học

Vào năm 859, Fatima al-Firhi – con gái của một thương nhân giàu có, thành lập trường đại học cấp bằng đầu tiên trên thế giới tại Fez, Morocco. Trường đại học và thánh đường Hồi giáo do chị gái của cô là Miriam sáng lập đã trở thành khu phức hợp al-Qarawiyyin, tồn tại ổn định gần 1.200 năm. Câu chuyện này nhấn mạnh tầm quan trọng của giáo dục trong truyền thống Hồi giáo và khuyến khích phụ nữ trong giáo dục ngày nay.

5. Tiến bộ trong lĩnh vực quang học

Nền tảng cho nhiều phát minh trong quang học có nguồn gốc từ thế giới Hồi giáo. Ibn al-Haitham đã chứng minh rằng ánh sáng phản chiếu từ vật thể vào mắt con người, trái ngược với lý thuyết của Euclid và Ptolemy. Ông cũng phát hiện ra hiện tượng hộp tối, giúp giải thích cách mà mắt nhìn thấy hình ảnh thông qua sự kết nối với bộ não.

6. Ảnh hưởng của âm nhạc Hồi giáo

Âm nhạc Hồi giáo đã để lại dấu ấn sâu sắc trong nền âm nhạc châu Âu. Các nhạc cụ như đàn lute và rahab – tổ tiên của violin, đã được đưa từ thế giới Hồi giáo sang châu Âu. Nguyên tắc thang âm hiện đại được cho là bắt nguồn từ bảng chữ cái Arab.

7. Phát minh bàn chải đánh răng

Nhà tiên tri Mohammed đã phổ biến cách sử dụng bàn chải đánh răng từ năm 600, sử dụng cành cây meswak. Phương pháp này vẫn được nhiều quốc gia Hồi giáo và châu Phi áp dụng cho đến ngày nay, cho thấy sự ảnh hưởng lâu dài của văn hóa Hồi giáo trong việc chăm sóc sức khỏe cá nhân.

Một số nước Hồi giáo và châu Phi ngày nay vẫn có thể dùng nhánh meswak nhỏ để làm sạch răng. (Ảnh: ShutterStock)

8. Hệ thống bệnh viện và chăm sóc sức khỏe

Người Hồi giáo là những người đầu tiên xây dựng các bệnh viện hiện đại, với hệ thống các phòng khám và trung tâm đào tạo. Bệnh viện đầu tiên mang tên Ahmad ibn Tulun, được thành lập năm 872 tại Cairo, cung cấp dịch vụ chăm sóc miễn phí cho bệnh nhân và trở thành một trung tâm nghiên cứu y học.

9. Lịch sử của cờ vua

Mặc dù cờ vua có nguồn gốc từ Ấn Độ cổ đại, nhưng sự phát triển của trò chơi này thành dạng hiện đại mà ta thấy ngày nay lại xảy ra tại Ba Tư (Iran) và nhanh chóng lan rộng sang châu Âu và các nước châu Á như Nhật Bản.

Khi trò chơi này đưa đến Ba Tư thì mới được phát triển thành dạng cờ vua như ngày nay.

10. Sáng chế xà phòng và dầu gội đầu

Vì tắm rửa là quy định tôn giáo, người Hồi giáo đã phát triển công thức chế tạo xà phòng với sự kết hợp giữa dầu thực vật và chất xút, tạo ra sản phẩm mà ngày nay chúng ta vẫn sử dụng trong vệ sinh cá nhân.

11. Định nghĩa về đại số học

(Ảnh: Bayt Al Fann).

Nhà toán học Muhammad ibn Musa al-Khwarizmi, sống vào thế kỷ IX, được xem là “cha đẻ của đại số học”. Tác phẩm của ông, “Kitab al-Mukhtasar fi Hisab al-Jabr wal-Muqabala”, đã đặt nền móng cho các nghiên cứu về đại số hiện đại.

12. Nghệ thuật chưng cất và sử dụng rượu

(Ảnh: 1001 Inventions)

Jabir ibn Hayyan, nhà hóa học vĩ đại của thế kỷ VIII, đã phát triển kỹ thuật chưng cất, cho phép tách chất lỏng dựa trên độ sôi khác nhau và đã thành công trong việc chưng cất rượu cồn (ethanol), mở ra nhiều ứng dụng trong y học và khoa học.