Rùa Cá Sấu: Nguy Cơ Sinh Thái Từ Loài Động Vật Xâm Lấn Ở Trung Quốc

Trong một báo cáo vào tháng 5 năm 2021, một con “rùa cá sấu hiếm” đã được phát hiện ở đầm Thị Nại, Quy Nhơn, Bình Định.

Báo chí Trung Quốc cho biết loài này, có nguồn gốc từ miền Nam Hoa Kỳ, đã trở thành một phần phổ biến ở miền nam Trung Quốc. Rùa cá sấu được biết đến với sức mạnh và tính hung dữ, khiến các nhà chức trách nơi đây rất lo ngại về tình trạng xâm lấn của chúng.

Rùa cá sấu nguy hiểm

Xâm Nhập Đáng Lo Ngại

Rùa cá sấu, một loài động vật ăn thịt lớn, đã âm thầm xâm nhập vào các hồ và sông ngòi của Trung Quốc, gây nguy hiểm cho các loài động vật bản địa.

Được nhập khẩu ồ ạt trong nhiều năm qua, rùa cá sấu đang được nuôi để lấy thịt và làm vật cảnh. Người tiêu dùng có thể dễ dàng mua một con rùa cá sấu non từ các trang thương mại điện tử chỉ với giá 20 nhân dân tệ (khoảng 3 USD) mà không biết rằng chúng sẽ phát triển thành những con quái vật khổng lồ.

Khi trưởng thành, rùa cá sấu có thể đạt kích thước lớn, nặng đến 80 kg, với móng vuốt dài và những vết cắt sắc bén trên mai. Nếu bị đe dọa, chúng có khả năng tấn công và gây thương tích nghiêm trọng cho con mồi, ngay cả đối với con người.

Hiện nay, nhiều con rùa này đã thích nghi với môi trường tự nhiên, làm dấy lên mối lo ngại trong giới sinh vật học cũng như các cơ quan chức năng của Trung Quốc, theo thông tin từ tạp chí Đệ Lục Thanh.

Các phương tiện truyền thông tại đây đã đưa tin về hàng chục trường hợp rùa cá sấu xuất hiện trong các vùng sông nước trong suốt thập kỷ qua. Một nghiên cứu vào năm 2020 đã chỉ ra rằng trung và hạ lưu sông Dương Tử là nơi thường xuyên xuất hiện những con rùa cá sấu này.

Các nhà khoa học đã đưa ra cảnh báo rằng nếu rùa cá sấu bắt đầu sinh sản trong tự nhiên, chúng có thể gây ra thiệt hại lớn đối với hệ sinh thái địa phương. Với đặc tính ăn thịt mạnh mẽ, chúng có khả năng tiêu thụ nhiều loài động vật khác nhau, từ cá, ếch đến thậm chí cả các loài động vật có vú nhỏ.

Rùa cá sấu xâm nhập hệ sinh thái ở Trung Quốc

“Loài động vật xâm lấn này là những kẻ săn mồi bẩm sinh. Ngay từ khi nở ra từ trứng, chúng đã ăn các động vật không xương sống, cá, và dần dần chuyển sang những con mồi lớn hơn”, giáo sư David Dudgeon, chuyên gia sinh học nước ngọt tại Đại học Hồng Kông, cho biết. “Rùa bản địa sẽ gặp nguy hiểm nghiêm trọng vì rùa cá sấu có thể cạnh tranh nguồn thức ăn và ăn thịt cả con non lẫn cá thể trưởng thành”.

Rùa cá sấu đang xâm nhập hệ sinh thái theo nhiều cách khác nhau. Có nhiều trường hợp xảy ra khi các trang trại chăn nuôi bị ngập úng, khiến rùa sổng ra ngoài tự nhiên. Trung Quốc mỗi năm nuôi hàng triệu con rùa cho mục đích thực phẩm, thú cưng và bào chế thuốc đông y, rùa cá sấu trở thành lựa chọn phổ biến nhờ kích thước lớn của chúng.

Còn có những trường hợp thả rùa vào tự nhiên một cách có chủ đích. Một số tín đồ Phật giáo thường thả cá và rùa để phóng sinh. Thậm chí, một số chủ nuôi cũng thả rùa cá sấu khi nhận ra rằng chúng không phải là những con rùa thông thường.

Trong một vụ việc gần đây, một người dân ở Trung Quốc đã câu được một con rùa cá sấu có hoa văn và hình ảnh biểu tượng Phật giáo trên mai. Trong một trường hợp khác, một người dân địa phương đã thông báo cho cảnh sát khi thấy một người đàn ông thả hai con rùa cá sấu xuống sông Gia Lăng, một nhánh của sông Dương Tử.

Các nhà chức trách Trung Quốc đang nỗ lực kiểm soát tình trạng phóng sinh, điều này dẫn đến việc nhiều loài không bản địa bị thả vào môi trường tự nhiên, gây ra sự mất cân bằng cho hệ sinh thái bản địa. Các loài động vật xâm lấn được coi là mối đe dọa lớn cho đa dạng sinh học tại Trung Quốc.

Vào năm 2020, chính phủ đã đưa rùa cá sấu vào danh sách 17 loài không bản địa nguy hiểm, cấm thả vào hệ sinh thái nước ngọt của Trung Quốc. Sự kiện này được giải thích là do rùa cá sấu có thể tiêu thụ nhiều loài cá bản địa, động vật lưỡng cư, và có thể gây nguy hiểm đến con người qua các vết cắn.

Biện Pháp Ngăn Chặn Đáng Cần

Vào tháng 3 năm 2021, Trung Quốc đã bắt đầu coi việc thả các loài xâm lấn vào tự nhiên là hành vi phạm tội. Nhiều hồ, ao, đặc biệt những hồ gần các đền thờ, đã có biển báo cảnh báo rằng việc phóng sinh là bất hợp pháp.

Thời gian gần đây, truyền thông Trung Quốc đã đưa tin nhiều về rùa cá sấu như một “sát thủ sinh thái” và khuyến cáo công chúng không nên nuôi làm thú cưng hoặc thả chúng vào tự nhiên. Những ai bắt được rùa cá sấu trong tự nhiên được khuyên nên giết thịt thay vì thả trở lại môi trường nước.

Giáo sư Dudgeon nhấn mạnh rằng việc ngăn chặn phóng sinh rùa cá sấu cần phải là ưu tiên hàng đầu của cơ quan thực thi pháp luật. Ông cho biết: “Ngăn chặn việc thả rùa cá sấu thực tế hơn nhiều so với việc loại bỏ những con đã xâm nhập vào môi trường tự nhiên”.

Rùa cá sấu được rao bán trên nền tảng thương mại điện tử Taobao của Trung Quốc. Nội dung trên ảnh: “Người nuôi đứng bán, đã bao gồm phí ship” (trái) và “Nuôi thì rất ghê, ăn thì rất phê”.

Tuy nhiên, việc ngăn chặn rùa cá sấu thoát ra môi trường tự nhiên là một thách thức lớn do quy mô hoạt động buôn bán loài này. Hơn 400.000 rùa cá sấu được bán mỗi năm trên các nền tảng thương mại điện tử như Taobao và còn được bán trên các trang khác như JD.com. Việc nhìn thấy những con rùa con trong các thùng nhựa tại các chợ thú cưng là một cảnh tượng không hiếm gặp ở khắp nơi tại Trung Quốc.

Rùa cá sấu cũng đang là vấn đề nhức nhối tại nhiều quốc gia khác. Hàng nghìn con đã được bắt ở Nhật Bản và thậm chí chúng có thể đã xâm lấn sang châu Âu, với nhiều vụ gặp gỡ giữa người và rùa cá sấu được ghi nhận tại các hồ và sông ở Pháp, Đức, Ý trong những năm gần đây.